Wojny izraelsko-arabskie (2)

Zniszczony izraelski czołg na początku wojny "Yom Kippur"
Zniszczony izraelski czołg na początku wojny "Yom Kippur" www.timesofisrael.com
Wojna niepodległościowa, sueska oraz sześciodniowa - Izrael musiał sprostać wszystkim tym konfliktom w przeciągu pierwszych 20 lat swojego istnienia. Państwa arabskie nie miały jednak zamiaru dać za wygraną i postawiły sobie za cel odzyskanie ziem, które okupował Izrael po zakończeniu konfliktu w 1967 roku. Tym samym doszło do kolejnych zbrojnych interwencji, o których mogą Państwo przeczytać poniżej.

Wojny izraelsko-arabskie (1)

Wojna "Yom Kippur"

Egipt oraz Syria postawiły sobie za cel odzyskanie zabranych przez Izrael ziem w wojnie sześciodniowej w jak najkrótszym czasie i jak najmniejszym kosztem. Państwa te zdecydowały się na rozpoczęcie działań wojskowych 6. października 1973 roku, tym samym inicjując czwartą wojnę izraelsko – arabską. Agresorzy w postaci krajów arabskich zamierzali uzyskać znaczną przewagę nad Izraelem głównie poprzez rozpoczęcie ataku w dniu ich największego święta religijnego – Yom Kippur. Jest to święto o charakterze pokutnym, podczas którego Żydzi spędzają czas w zadumie i zajmują się refleksją dotyczącą swojego zachowania w stosunku do reszty społeczności. Dzięki rozpoczęciu wojny właśnie tego dnia, Arabowie po raz pierwszy zdołali osiągnąć jakiekolwiek sukcesy militarne. Wojska Egiptu oraz Syrii rozpoczęły ofensywę od najazdu na Półwysep Synaj oraz Wzgórza Golan, które pozostawały pod kontrolą Izraela od czasu zakończenia wojny sześciodniowej. Żołnierze arabscy osiągali sukcesy jedynie przez okres dwóch – trzech pierwszych dni. Wraz z biegiem czasu krystalizowała się coraz bardziej wyraźna przewaga Izraela, który skutecznie wypierał ze „swoich” ziem najeźdźców. W błyskawicznym tempie ze Wzgórz Golan zostali wyparci Syryjczycy, natomiast na Półwyspie Synaj oddziały społeczności żydowskiej skutecznie uderzyły w przerwę pomiędzy dwoma egipskimi armiami, które przekroczyły Kanał Sueski. W wyniku tych działań egipskie armie zostały odcięte, co doprowadziło i zmusiło Egipt do przyjęcia warunków zawieszenia broni. Finalnie, żadna ze stron nie zrealizowała w 100% zakładanych celów, co znacząco ułatwiło rokowania pokojowe. Zdecydowano się na powołanie Doraźnych Sił Zbrojnych Organizacji Narodów Zjednoczonych, które miały na celu nadzorować zawieszenie broni, jednak wysiłki dyplomatów dotyczące całkowitego uregulowania konfliktu (podjęte w Genewie) nie przyniosły zamierzonych skutków nie nie udało się dojść do końcowego porozumienia. Na przeszkodzie stała odmowa Izraela dotycząca całkowitego zwrotu ziem zajętych podczas wojny sześciodniowej. Następstwem tejże wojny był tzw. kryzys naftowy sprokurowany przez kraje arabskie przeciwko państwom zachodnim, które sprzyjały Izraelowi. Ministrowie zagraniczni państw Zatoki Perskiej zdecydowali o natychmiastowym podniesieniu cen ropy o 70%, a pod koniec roku o kolejne 128% (finalnie cena ropy powiększyła się blisko czterokrotnie). Co więcej, kraje arabskie zdecydowały się na ograniczenie eksportu ropy naftowej do państw zachodnich oraz nałożenie embargo naftowego na Stany Zjednoczone Ameryki, Holandię, Portugalię oraz Republikę Południową Afryki za prowadzenie proizraelskiej polityki zagranicznej. Embargo w stosunku do USA zostało zniesione dopiero w 1974 roku, kiedy to po dużych naciskach amerykańskiej administracji doszło do rozdzielenia wojsk izraelskich oraz egipskich na Półwyspie Synaj.


Porozumienie z Camp David

Po zakończeniu wojny Yom Kippur doszło do kilku zmian geograficzno-politycznych w regionie Bliskiego Wschodu. Egipt uzyskał szanse na odzyskanie Półwyspu Synaj po tym, jak utracił go podczas wojny sześciodniowej. Syrii udało się natomiast odzyskać część Wzgórz Golan, które straciła również w obliczu wojny zakończonej w 1967 roku. W obawie o możliwość wystąpienia kolejnego konfliktu zbrojnego oraz jednocześnie nie chcąc dopuścić, aby doszło do zwołania konferencji genewskiej z udziałem ZSRR, Stany Zjednoczone Ameryki Północnej postanowiły zainicjować negocjacje izraelsko – egipskie, które miały doprowadzić do zakończenia wieloletniego konfliktu. Rozmowy miały miejsce w 1978 roku w Camp David i odbywały się pod patronatem Jimmy'iego Cartera. W bezpośrednich negocjacjach brali również udział egipski prezydent, Anwar Sadat oraz izraelski premier, Menachem Begina. W wyniku przeprowadzonych rozmów doszło do podpisania dwóch porozumień, które zostały podpisane przez sygnatariuszy w Białym Domu:
• podstawy dla traktatu pokojowego pomiędzy Egiptem a Izraelem (traktat podpisany w 1979 roku) – kończył stan wojny pomiędzy oboma państwami; przewidywał zwrot Półwyspu Synaj Egiptowi w przeciągu 3 lat (Izrael finalnie wycofał się z Synaju w 1982 roku); Izrael miał prawo na swobodną żeglugę na Morzu Czerwonym oraz w Zatoce Al-Akaba; w nowych granicach pomiędzy państwami miały stacjonować siły Organizacji Narodów Zjednoczonych; państwa nawiązały pełne stosunki dyplomatyczne;
• porozumienie o ogólnych zasadach pokoju na Bliskim Wschodzie.


Traktat egipsko-izraelski był zdecydowanym triumfem dyplomacji Izraela i znacznie wpłynął na pogorszenie się stosunków pomiędzy Egiptem a resztą państw arabskich. Podpisanie przez Egipcjan traktatu pokojowego z Izraelem oznaczało zerwanie postanowień z m.in. 1967 roku, gdzie zakazano jakiemukolwiek państwu arabskiemu prowadzić jakichkolwiek rokowań pokojowych z ich największym przeciwnikiem – Izraelem. Postępowanie Egiptu doprowadziło do oburzenia pozostałych państw arabskich, które już w 1978 roku spotkały się na specjalnej konferencji w Damaszku, gdzie postanowiły zerwać wszelkie stosunki dyplomatyczne i gospodarcze z Egiptem. Szczegółowe sankcje zostały ustalone rok później w Bagdadzie: doszło do oficjalnego zerwania stosunków dyplomatycznych z Egiptem, Egipt został zawieszony w prawach członkowskich Ligi Państw Arabskich, przeniesiono siedzibę Ligi z Kairu do Tunisu, Egipt został również wykluczony ze wszystkich organizacji i instytucji między arabskich oraz nie mógł już liczyć na jakąkolwiek pomoc gospodarczą ze strony LPA.

Działania Izraela a chaos wśród krajów arabskich

Destabilizacja po stronie państw arabskich znacząco wpłynęła na postępowanie Izraela w najbliższych latach. Ekspansjonizm Izraela zdecydowanie się nasilił, czego pierwszym przejawem było dokonanie aneksji Wschodniej Jerozolimy w 1980 roku oraz ogłoszenie „zjednoczonego” miasta „wieczystą i niepodzielną” stolicą państwa żydowskiego. Co więcej, pod koniec 1981 roku, Izrael zaanektował należące do Syrii Wzgórza Golan. Administracja żydowska wykorzystała moment, w którym Syryjczycy byli zaangażowani w konflikt zbrojny w Libanie, poprzez co przejęcie Wzgórz Golan było zdecydowanie łatwiejsze, niż miałoby to miejsce kilka lat wcześniej. Jednocześnie Izrael całkowicie zignorował apel Rady Bezpieczeństwa, który nakazywał do likwidacji aneksji w przeciągu maksymalnie dwóch tygodni. Na korzyść Izraela działał również fakt rozpoczęcia wojny iracko-irańskiej, która po raz kolejny znacząco podzieliła świat arabski. Wojska społeczności żydowskiej zdecydowały się wykorzystać ten fakt i wkroczyły na terytorium Libanu, aby wymóc na partyzantach palestyńskich opuszczenie baz w południowym Libanie, skąd swobodnie mogli atakować północną część Izraela. Działania zbrojne w tym regionie zakończyły się dla Izraela tylko częściowym sukcesem. Liczne oddziały Organizacji Wyzwolenia Palestyny opuściły Bejrut i przeniosły się do Iraku, Syrii, Jordanii, czy chociażby Algierii i Turcji, jednak część palestyńskich bojowników nie zdecydowała się na opuszczenie Libanu i w dalszym ciągu przebywały w dolinie Beeka oraz Trypolisie, skąd skutecznie mogli atakować Izrael. Na linii Liban – Izrael udało osiągnąć się porozumienie pokojowe, jednak pod wpływem ogromnych nacisków ze strony państw arabskich Liban postanowił unieważnić podpisany pakt zaledwie rok później.

Źródła:
1. Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr hab. Włodzimierza Malendowskiego i prof. dr hab. Czesława Mojsiewicza, "Stosunki Międzynarodowe"
2. Andrzej Chojnowski, Jerzy Tomaszewski, "Historia Państw Świata w XX wieku: Izrael"
3. Izrael.badacz.org, Historia/Organizacja Wyzwolenia Palestyny,
http://www.izrael.badacz.org/historia/wzrost_owp.html
Trwa ładowanie komentarzy...